Warning: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; vBulletinHook has a deprecated constructor in ..../includes/class_hook.php on line 27
Có bằng tiến sĩ mới đột phá tư duy [Archive] - CAUDUONGBKDN

PDA

View Full Version : Có bằng tiến sĩ mới đột phá tư duy



phnam
18/09/09, 11:35 AM
(VietnamNET) Đề xuất ra cái mới, có khả năng tư duy đột phá phải là những người có bằng tiến sĩ - Khẳng định của chuyên viên cao cấp Sở Nội vụ Hà Nội, tiến sĩ Lê Anh Sắc, thành viên soạn thảo Chiến lược cán bộ, công chức khối chính quyền TP. Theo đó, đến năm 2020, Hà Nội phấn đấu có 100% cán bộ diện Thành ủy quản lý (http://vietnamnet.vn/chinhtri/doinoi/2009/08/865203/) có trình độ tiến sĩ, 100% cán bộ diện UBND TP quản lý có trình độ trên đại học, trong đó một nửa cần đạt trình độ tiến sĩ, 100% cán bộ chủ chốt xã, phường, thị trấn có trình độ đại học, trong đó 50% trên đại học.


[/URL]http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200909/original/images1856104_anh-Sac-2.jpg (http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200909/original/images1856104_anh-Sac-2.jpg)
TS Lê Anh Sắc: Nếu trình độ của đội ngũ công chức chỉ huy thấp hơn công chức thừa hành, sẽ dẫn đến tình trạng "đẽo chân cho vừa giày".Ảnh: Cao Nhật

"Đẽo chân cho vừa giày"
Thưa ông, Sở Nội vụ dựa trên những cơ sở nào để xây dựng chiến lược này?
-Năm 2008, Sở thực hiện đề tài khoa học "Nghiên cứu, xây dựng hệ thống cơ cấu chức danh, tiêu chuẩn chức danh cán bộ, công chức trong các cơ quan hành chính TP Hà Nội".
Kết quả nghiên cứu tạo cơ sở rất lớn để trong vòng 3 tháng, Chiến lược cán bộ, công chức khối chính quyền TP đã được Tổ công tác chiến lược cán bộ do Phó Giám đốc Sở Nội vụ Lê Quốc Cường làm tổ trưởng.
Trong đội ngũ cán bộ, công chức có 2 khối: chỉ huy và thừa hành. Chúng tôi cho rằng, trình độ của 2 khối này ít nhất phải ngang nhau. Nếu trình độ của đội ngũ công chức chỉ huy thấp hơn công chức thừa hành, sẽ dẫn đến tình trạng "đẽo chân cho vừa giày".
Và như thế, những người có khả năng nghiên cứu, có trình độ chuyên môn cao vào đây cũng chẳng giải quyết được gì cả vì luôn bị giới hạn bởi cái "ngưỡng" của cấp trên.
Thống kê chúng tôi thực hiện cho thấy trình độ của đội ngũ công chức thừa hành chuyên môn nghiệp vụ đang cao hơn một cách tương đối so với đội ngũ công chức chỉ huy. Đặc biệt, ở cấp càng cao, độ lệch càng lớn.
Sau khi mở rộng Hà Nội, trong gần 7.500 cán bộ, công chức của Thủ đô thì mới có 56 tiến sĩ và hơn 500 thạc sĩ.
Xung đột lợi ích

Hà Nội sẽ phải làm gì để bổ sung được đội ngũ cán bộ, công chức có bằng cấp hùng hậu như vậy, thưa ông?
- Thứ nhất, cán bộ, công chức hiện nay nếu người nào có khả năng có thể được đưa đi đào tạo, Thành phố có quỹ để thực hiện chính sách này.
Thứ hai là tuyển đầu vào. Hà Nội là khu vực tập trung rất nhiều trường đại học, chọn ra những sinh viên thủ khoa để đi đào tạo tiếp. Ngay số tiến sĩ được đào tạo hàng năm trong nước cũng rất nhiều, mình cũng có thể tuyển số đó vào bộ máy.

Theo ông, thách thức lớn nhất để hiện thực hóa chiến lược này là gì?
- Thách thức lớn nhất là phải giải quyết tốt mối quan hệ giữa những cán bộ, công chức đang làm việc trong bộ máy hành chính với mẫu hình cán bộ, công chức mà chiến lược này đang hướng tới.
Ví dụ, bây giờ cả đội ngũ cán bộ, công chức ở đây chỉ được hưởng lương 3 triệu/tháng, nhưng rồi "mọc" ra một ông tài năng ở đâu chưa thấy nhưng được lĩnh cả chục triệu, lại cho ông mua một căn hộ là đã thấy những xung đột lợi ích rồi.

[URL="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200909/original/images1856166_So-noi-vu.jpg"]http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200909/original/images1856166_So-noi-vu.jpg (http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200909/original/images1856166_So-noi-vu.jpg)
Mỗi năm, Hà Nội tuyên dương rất nhiều thủ khoa nhưng số lượng vào bộ máy hành chính chỉ đếm trên đầu ngón tay. Ảnh: Cù ZAP Có một sự thật phải thừa nhận là rất ít người giỏi muốn vào bộ máy hành chính. Mỗi năm, Hà Nội tuyên dương rất nhiều thủ khoa nhưng số lượng vào bộ máy hành chính chỉ đếm trên đầu ngón tay.

Học vị là thước đo
Thế nhưng vị trí quản lý cần nhiều kinh nghiệm thực tiễn hơn là bằng cấp?
- Cho đến nay, nếu xét về trình độ chuyên môn nghiệp vụ, chúng ta chưa có thước đo nào khác ngoài học vị.
Theo quan điểm của chúng tôi, một người phải được trang bị những kiến thức nền tảng mới có nền móng để tích lũy kinh nghiệm có tính chắt lọc, có giá trị.
Còn những người có trình độ học vấn ở mức giới hạn, thì kinh nghiệm dù có nhiều chăng nữa cũng chỉ có thể giúp giải quyết những vấn đề cá nhân, chứ không thể dùng được cho công việc của bộ máy hành chính, khó mang ra để giúp dân, giúp nước được.
Trong hệ thống đào tạo của ta hiện nay cũng như thông lệ quốc tế thì đề xuất ra cái mới, có khả năng tư duy đột phá phải là những người đã được cấp bằng tiến sĩ, được công nhận bởi một hội đồng khoa học cấp nhà nước.
Bây giờ nói đến giám đốc một sở hay chủ tịch một quận, huyện mà không có những suy nghĩ đột phá thì ngành chuyên môn cũng như địa phương ấy không thể tiến lên được.

Ông có cho rằng mục tiêu đưa ra là quá cao và khó thực hiện được?
- Việc đưa ra mục tiêu cao sẽ tạo áp lực cho thành phố nghĩ ra được cơ chế để thực hiện. Khó khăn thách thức, nếu có, mình sẽ gỡ dần.
Chúng tôi cũng đã khảo sát, học hỏi kinh nghiệm các nước trong khu vực như Singapore, Malaysia, Philippines, Thái Lan. Nhìn thấy đội ngũ cán bộ, công chức của người ta, thực sự tôi cảm thấy rất "thèm". Tôi nghĩ không có lý do gì, mình không bằng người ta được.

nbc
18/09/09, 12:48 PM
Lời bàn:

Theo những gì mà tầm mắt hạn hẹp của nbc thấy thì:

1. Không có bằng tiến sỹ, vấn có rất nhiều đột phá về tư duy: phát minh, sáng kiến của những người nông dân chân đất đồng bằng sông cửu long là một ví dụ hùng hồn. Họ - thậm chí có những người sau khi bán được sản phẩm từ sáng chế của mình mới đi học chữ để ký được cái tên của mình vào bản hợp đồng mua bán.

2. Có bằng tiến sỹ chưa chắc đã có đột phá gì: quá nhiều tiến sỹ hiện nay chỉ dám làm theo mệnh lệnh mà cấp trên chỉ đạo; chả mấy khi thấy các vị ấy nghĩ được/làm được điều gì mới cho mình/cho đời.

Ruyubang_do
18/09/09, 01:52 PM
Lời bàn:
1. Không có bằng tiến sỹ, vấn có rất nhiều đột phá về tư duy.

2. Có bằng tiến sỹ chưa chắc đã có đột phá gì.

Mấy cái phát minh được gọi là có "chất lượng" và có ý nghĩa thực tiễn cao đều do ... nông dân trình độ cấp ... 1 làm hết. Không phải chê trách là năng lực kém, chỉ chê trách là ThS, TS mình toàn nghiên cứu cao siêu quá, sao ko giúp làm những cái giản đơn thôi.

Hôm qua coi TV, thấy 1 TS thiết kế mô hình trồng cây trên nhà cao tầng, nhưng "ông ấy chỉ phác thảo và nghiên cứu, không có cơ quan nào phát triển" cảm giác thấy buồn vì VN mình thiếu người có đầu óc tính toán áp dụng cho thực tiễn xã hội

phnam
18/09/09, 03:02 PM
(VietnamNET) Hà Nội sẽ có số tiến sĩ đạt kỷ lục thế giới?

"Chuyên gia nước ngoài rất kinh ngạc khi thấy đa phần vụ trưởng, thứ trưởng, bộ trưởng của Việt Nam là tiến sĩ. Tôi không dám cho họ biết là các tiến sĩ thuộc lĩnh vực gì vì đa số là tiến sĩ ma sát bôi trơn, vật lý, chế tạo dao cắt... Nếu biết thì không hiểu họ sẽ kinh ngạc thế nào. Vì điều này trên thế giới chỉ có ở Việt Nam. Đào tạo một đường, đi làm một nẻo", bạn đọc Trần Tân (Hà Nội) viết.

[/URL][URL="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200909/original/images1858418_ts.jpg"]http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200909/original/images1858418_ts.jpg (http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200909/original/images1858418_ts.jpg)

Ảnh minh họa: website ĐH Kinh tế quốc dân Là người có thâm niên làm việc ở nước ngoài, anh Trần Tân cho hay, nếu chuẩn hóa cán bộ thành ủy quản lý phải có bằng tiến sỹ thì Việt Nam là nước độc nhất vô nhị trên thế giới có kỷ lục này.


Tiến sĩ không mon men chuyện chức tước
Theo anh Tân, chỉ cần lấy số liệu trình độ cán bộ quản lý nhà nước của các thành phố Singapore, Bangkok, Tokyo, London, Whasington DC là đủ biết tiêu chuẩn này có khoa học không.
"Tiến sỹ là người thuộc những chuyên ngành hẹp về các lĩnh vực nghiên cứu. Trong lĩnh vực quản lý nhà nước trình độ tiến sỹ, thạc sỹ có số lượng rất hạn chế, chủ yếu giảng dạy trong các trường về chính sách công. Thật nực cười khi tiến sỹ sẽ là cục trưởng cục thuế, giám đốc sở thể dục thể thao, giám đốc sở nông nghiệp và phát triển nông thôn", anh Tân phân tích.
Bạn đọc Danny Nguyen (Úc) cũng góp chuyện, ngay một quốc gia có nền giáo dục tiên tiến đứng hàng thứ ba trên thế giới như Úc nhưng khoảng 300 năm nữa lãnh đạo, cán bộ ở các bang còn chưa dám nghĩ tới đội ngũ của mình sẽ có 50% đạt trình độ tiến sỹ.
Ý tưởng phải chọn lãnh đạo trình độ tiến sĩ trở lên vì chỉ tiến sĩ mới có tư duy đột phá đã làm dấy lên cuộc tranh luận sôi nổi giữa các độc giả tiến sĩ lẫn những người đang là cử nhân, thạc sĩ... Điều quan trọng là cần phân biệt người có chuyên môn sâu (có thể lấy thước đo học vị) và người làm quản lý.
Theo TS Vũ Anh (ĐH Kiến trúc Hà Nội), những cán bộ do thành ủy quản lý đều là cán bộ lãnh đạo cấp trưởng, phó các sở, ban ngành cấp thành phố, lãnh đạo chủ chốt quận, huyện.
Họ đều là những nhà lãnh đạo chính trị. Thước đo đánh giá họ là phẩm chất chính trị, phẩm chất lãnh đạo, với tầm nhìn bao quát, biết tập hợp quần chúng... Như vậy thì họ cần có tư duy đột phá mà không nhất thiết phải có trình độ tiến sĩ.
Trong khi đó, để đạt học vị tiến sĩ đòi hỏi phải có trình độ chuyên sâu trong một lĩnh vực nghiên cứu.
TS Vũ Anh phân tích, người có chuyên môn giỏi chưa hẳn đã là lãnh đạo giỏi. Song ý kiến của họ rất cần thiết để giúp các nhà lãnh đạo hoạch định chính sách.
Việc "Hà Nội phấn đấu có 100% cán bộ diện Thành ủy quản lý có trình độ tiến sĩ", theo ông Vũ Anh, có lẽ sẽ khiến Hà Nội đạt kỷ lục guiness thế giới về việc có số tiến sĩ làm lãnh đạo.
Không chỉ ông Vũ Anh, nhiều tiến sĩ khác cũng cho rằng không có cơ sở khoa nào cho việc đặt ra mục tiêu "có một không hai" như trên.
Những người đạt học vị tiến sĩ chân chính theo đuổi mục tiêu nghiên cứu khoa học chứ không phải mon men chuyện chức tước.
Theo bạn đọc Danny Nguyễn, người chuyên tâm nghiên cứu khoa học và người làm công tác quản lý, công chức rất khác nhau.
"Những tiến sĩ đích thực thường không hợp với diện Thành ủy và UBND muốn quy hoạch, vì để bảo toàn giá trị thật sự của học vị, người đó phải không ngừng học tập, nghiên cứu trao dồi kiến thức, kỹ năng và tư duy thông qua hội nghị, hội thảo, nghiên cứu... Điều này làm sao có được vì khi thuộc diện quy hoạch Thành ủy, họ đã mất 80% thời gian cho hội họp, học nghị quyết", bạn đọc Danny Nguyễn phân tích.
Trong khi các vị tiến sĩ chỉ am hiểu một vài lĩnh vực chuyên sâu thì đội ngũ cán bộ công chức trong quy hoạch của thành ủy phải là những người có cái đầu tổng hợp, phân tích và đề xuất quyết định. Thậm chí, họ chỉ cần năng lực ứng dụng một cách linh động, khoa học những đột phá của người khác đã là quá đủ.

Luận văn tiến sĩ có gì mới?
Nhiều bạn đọc lo ngại tư duy chọn cán bộ như vậy sẽ chỉ dẫn đến cuộc chạy đua bằng cấp. Các tiến sĩ thay vì tận tâm nghiên cứu khoa học lại sẽ xem "tiến sĩ" là bàn đạp để thăng tiến. Nếu không thay đổi não trạng "sính" bằng cấp thì các chiến lược cán bộ ngắn hay dài hạn đều vô nghĩa. Chưa kể, bằng tiến sĩ ở Việt Nam liệu đã được thế giới công nhận hay chưa?
"Ở tỉnh, huyện tôi hiện nay, không ít vị chỉ có tấm bằng cử nhân tại chức nhưng rồi không hiểu xoay xở thế nào, vẫn có bằng tiến sĩ kinh tế, tiến sĩ nông nghiệp... Thử hỏi nếu trông chờ các vị ấy đột phá thì đột phá cái gì?", bạn Minh Sơn (Hải Phòng) nêu ý kiến.
Còn theo độc giả Nguyễn Hùng (Thanh Hóa), ở nhiều cấp chính quyền hiện nay đang có chuyện "đẽo chân cho vừa giày".
Bởi, hễ cứ đặt ra tiêu chuẩn gì thì sẽ có loại hình đào tạo tương ứng. Cán bộ cần hợp thức hóa trình độ cử nhân thì lập tức loại hình đào tạo đại học tại chức sẽ được mở ngay ở địa phương. Để có thạc sĩ cũng như vậy.
"Một phó chủ tịch huyện có trích ngang sau: học xong cấp 2, thêm hai năm bổ túc, 3 năm cao đẳng nông lâm tại chức ở trung tâm giáo dục thường xuyên. Và hiện nay thì đang theo học ĐH Nông lâm tại chức. Nếu ghế của ông đòi hỏi trình độ cao hơn thì ta có dám tin là sẽ không thể có thạc sĩ tại chức hay tiến sĩ tại chức?", bạn Hùng thắc mắc.
Nhiều độc giả Hà Nội cũng lo ngại chiến lược cán bộ công chức trọng bằng cấp sẽ dấy lên phong trào chạy đua bằng cấp trong đội ngũ cán bộ Thủ đô.

"Hà Nội luôn dẫn đầu về số cán bộ nhiều bằng cấp, nhưng thực tiễn không được như dân mong muốn. Được biết, một số lãnh đạo hoàn toàn không giao tiếp được bằng tiếng Anh. Nhưng hồ sơ thì đầy đủ chứng chỉ", bạn Vũ Dũng (Cầu Giấy - Hà Nội) chia sẻ.
Cũng như bạn Dũng, nhiều độc giả thẳng thắn chỉ ra vấn nạn "tiến sĩ giấy" xuất phát từ não trạng sính bằng cấp. Cứ ngồi vừa khít ở một "ghế" nào đó rồi tùy thời cơ để "sắm sanh" thêm bằng thạc sĩ, tiến sĩ tương thích với con đường tiến thân.
Thử hỏi trong hàng ngàn các tiến sĩ hiện nay có bao nhiêu tiến sĩ có đột phá? Luận văn tiến sĩ của họ có bao nhiêu sáng tạo mới mẻ? Chưa kể, đã có tiến sĩ nào phát minh ra máy cắt cỏ chưa hay các phát kiến lao động đều của những người nông dân?
Là công chức làm việc tại Bộ NN&PTNT, bạn Nguyễn Phú Quốc băn khoăn, hiện nay số tiến sĩ, thạc sĩ ở Việt Nam cũng vào hàng cao trên thế giới, nhưng bao nhiêu đề tài ứng dụng được vào thực tiễn? "Ở nước ta, trong 10 thạc sỹ thì có đến 7 thạc sỹ không đọc được tài liệu nước ngoài", bạn Quốc thẳng thắn.

Lê Nhung "Cái giỏi của nhà quản lý là biết dùng người tài. Lãnh đạo của Hà Nội không nhất thiết phải là tiến sĩ mà quan trọng hơn, phải biết trọng dụng tri thức chuyên gia. Thay vì dành kinh phí đào tạo cán bộ đương chức, nên tập trung phát triển các cơ quan nghiên cứu để thực hiện tốt chức năng tham mưu, tư vấn cho lãnh đạo", bạn đọc Chi Mai góp ý. Hàng trăm độc giả cũng "hiến kế" cho Hà Nội để chọn lãnh đạo có tư tưởng đột phá mà không nhất thiết phải là tiến sĩ.

bacbaphi
18/09/09, 03:10 PM
Quả đây là một ý tưởng nên đưa vào kỷ lục Guiness về sự ngộ nghĩnh nhất thế giới???

Ruyubang_do
19/09/09, 05:05 PM
Ngẫm cho kỹ, những bài phản biện trên, 10 người thì có tới 9 cũng mong muốn đi lại con đường trên, sao họ lại chê nhỉ ? :)

horizon
23/09/09, 08:05 AM
- "Tầm nhìn 2020" với dự định chọn tiến sĩ để "kinh bang tế thế" đã kéo lùi suy nghĩ và tiếp tục tác động tiêu cực tới nền giáo dục.

Với lời phân trần "trách nhiệm thuộc về người cấp bằng tiến sĩ’, quả bóng "sử dụng người có bằng cấp cao" trong chiến lược cán bộ của Hà Nội đã được đá sang sân giáo dục.

Cứ như "nỗi buồn của Bộ trưởng Giáo dục" thì cú chuyền bóng này khá hợp lý.

Những "dây thừng" ở ngọn

Tháng 11/2007, Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân từng "chia sẻ nỗi buồn" với đại biểu Quốc hội Đặng Văn Khanh (Hà Nội) câu chuyện, có lần, ông hỏi lãnh đạo một trường ĐH về việc có bao nhiêu luận văn tiến sĩ trong thời gian qua "mới" và "khoa học". Câu trả lời nhận được ngay tắp lự là không có gì mới và cũng chẳng có tính khoa học bởi "quốc tế người ta làm cả rồi".

Tại hội nghị "gắn kết đào tạo tiến sĩ với nghiên cứu khoa học" tổ chức tháng 7/2009, PGS.TS Đặng Hồng Chương, ĐH Kinh tế quốc dân - đơn vị đào tạo hàng đầu về tiến sĩ khối quản lý, kinh tế trong cả nước hiện nay - thẳng thắn: "Không ít tiến sĩ do trường đào tạo ra còn yếu kém một số mặt như trình độ ngoại ngữ thấp, hạn chế trong giao tiếp trực diện cũng như tham khảo tài liệu nước ngoài; trình độ hiểu biết và sử dụng các thiết bị công nghệ thông tin hiện đại chưa thạo nên khả năng tiếp nhận thông tin kém; khả năng phổ biến ở dạng định tính, tư duy định lượng và khả năng tính toán còn yếu...".

GS Bùi Văn Ga, Hiệu trưởng ĐH Đà Nẵng thì nhận thấy tâm lý ngại khó của người học đã gây ra sự lệch lạc trong đào tạo tiến sĩ.
Mô tả ảnh.

Hà Nội có dám "tạo chỗ trống" cho những ứng viên thực sự có khả năng đột phá tư duy?

http://i238.photobucket.com/albums/ff317/rontevan/images1859750_ts2.jpg
Ảnh minh họa: Website ĐH Quốc gia Hà Nội

Theo ông Ga, tâm lý này thể hiện rất rõ giữa tỷ lệ học viên, nghiên cứu sinh của các ngành thuộc lĩnh vực quản lý và số lượng học viên của các ngành thuộc lĩnh vực khoa học, công nghệ.

Các ngành khoa học kỹ thuật được đầu tư rất lớn thì lại thiếu học viên trong khi những ngành thuộc lĩnh vực quản lý thì quá tải.

"Điều này dẫn tới nguy cơ đất nước thiếu trầm trọng cán bộ nghiên cứu các ngành khoa học công nghệ nhưng lại thừa cán bộ quản lý".

Với nỗ lực siết chặt đào tạo bậc học cao này, đến tháng 4/2009, Bộ GD-ĐT mới ban hành quy chế đào tạo tiến sĩ sau 4 năm chỉnh sửa và tiếp thu nhiều góp ý.

Trong đó, có những điểm được xem là "chặt" như yêu cầu nghiên cứu sinh (NCS) phải có trình độ tiếng Anh tương đương TOEFL 500 điểm trước khi bảo vệ luận án; giảng viên hướng dẫn không được nhận thêm NCS khi có 2 NCS không hoàn thành luận án; NCS "tại chức" bắt buộc phải có 1 năm học tập trung; rồi công khai luận án trên mạng v.v...

Khi cái nền méo mó...

Ngành giáo dục hiện nay đang có phong trào "đào tạo theo nhu cầu xã hội" với mục đích tích cực là đòi hỏi các trường ĐH phải tạo được nguồn nhân lực có khả năng đáp ứng nhu cầu sử dụng của doanh nghiệp, cơ quan nhà nước và "hội nhập được với quốc tế".

Soi vào thực tế bằng con mắt "mì ăn liền", việc "đào tạo theo nhu cầu xã hội" đang được nhiều trường ĐH thực hiện rất sát.

Hàng loạt lớp tại chức, liên kết mở ra cho những người đang tại vị "hợp thức hóa bằng cấp".

Thanh niên vừa học xong lớp 12 trong chuỗi học thụ động của phổ thông có nhu cầu học lên ĐH như một quán tính "chỉ biết học lên"; phụ huynh có nhu cầu cho con vào ĐH bằng mọi giá để kiếm "giấy thông hành vào đời". Vậy là, trường ĐH cứ nở ra bất chấp các điều kiện thành lập có đảm bảo hay không.

Địa phương có nhu cầu mở đại học để tạo "đẳng cấp" thì có ngay phong trào "một nhà máy đường, một trường đại học", mà tỉnh này đã "lên đời" thì tỉnh kia cũng không thể "kém miếng".

Chính quyền có nhu cầu cán bộ phải có trình độ từ sau đại học trở lên, tức thì cao học như nấm sau mưa và đào tạo tiến sĩ giấy với hàng loạt chất lượng không đảm bảo cũng vì thế mà lan tràn, biến tướng.

Chính sách "trải thảm đỏ" cho nhân tài ở nhiều địa phương vẫn quen lấy bằng cấp làm tiêu chuẩn tối thượng ("quy ra thóc" với những hỗ trợ như vài trăm triệu đồng cho giáo sư, tiến sĩ, vài chục triệu cho thạc sĩ, cử nhân...).

"Có được bằng cấp bằng mọi giá" là động cơ xúi giục em sinh viên ở TP.HCM nợ học nhiều môn dám mang axit đến giảng đường tạt vào thầy giáo.

Mọc lên từ cái "gốc" và phục vụ cho mục tiêu bằng cấp đó, thì dẫu những "dây thừng" để siết phần ngọn đào tạo có chặt chẽ đến đâu, vẫn sẽ còn được "lách" để "kinh doanh" bởi bằng tiến sĩ vẫn là "thứ trang sức cao cấp" cho những cái ghế đang tại vị.

Không những vẫn được đặt hàng đầu trong tuyển dụng, sử dụng, tiêu chuẩn về bằng cấp còn là nếp nghĩ khó bỏ của xã hội khi nhìn nhận về giá trị của một con người (trình độ văn hóa trong các sơ yếu lí lịch cá nhân còn được đánh đồng với trình độ học vấn).

Khi cái nhu cầu méo mó kia không điều chỉnh thì nhân danh phong trào "đào tạo theo nhu cầu xã hội", trường ĐH cứ mặc nhiên bành trướng chức năng của "xưởng cấp bằng" và lãng quên dần chức năng của một không gian tự do học thuật, tạo tiếng nói phản biện để thúc đẩy tiến bộ xã hội.

"Tầm nhìn 2020" của kế hoạch cán bộ đã kéo lùi suy nghĩ và tiếp tục tác động tiêu cực tới nền giáo dục.

Trạng nguyên, thám hoa, bảng nhãn - những giải cao nhất trong cuộc thi do triều đình tuyển trạch - đã hoàn thành sứ mệnh "học trò kinh bang tế thế" của nền giáo dục học để làm quan.

Nay, tiến sĩ mới chỉ là danh vị học trò cao nhất trong hệ thống đào tạo và chức năng chính của tiến sĩ là đào tạo ở trường ĐH và làm công tác nghiên cứu khoa học. Lẫn lộn giữa anh học trò hay người nghiên cứu với công tác cán bộ quản lý là một cách đặt "trường ốc" cao hơn trường đời khiến cho ốc đảo giáo dục ngày càng xa đời sống.

Nguyên lý "tạo chỗ trống"

Tuy nhiên, suy nghĩ cá nhân của TS Lê Anh Sắc cũng như kế hoạch thực hiện chiến lược cán bộ Hà Nội đều có hạt nhân hợp lý, bởi trong nhiều trường hợp, "người tài" và "tiến sĩ" cũng là một.

Thế nhưng, câu hỏi đặt ra là: Liệu chính quyền Hà Nội những năm 2020 có chỗ cho những người thực tài đáp ứng đủ tiêu chuẩn về bằng cấp?

Như Đỗ Quốc Anh, Huy chương Vàng Toán học quốc tế khi học phổ thông, học cử nhân tài năng ở ĐH, làm tiến sĩ ở ĐH Harvard và hiện đang công tác ở Singapore? Như Vũ Lan Hương -từng được Hà Nội tôn vinh trong lễ tôn vinh thủ khoa ĐH hàng năm ở Quốc Tử Giám, người trẻ nhất giành học bổng danh giá Fulbright khi mới 25 tuổi, hiện đang theo học cao học ở Mỹ?

Năm 2004, ĐHQG Hà Nội có đề án "đào tạo 700 tài năng trong 6 năm". Đây là một trong ba nhánh của đề án "đào tạo, bồi dưỡng tài năng" trong các lĩnh vực: khoa học, quản lý và kinh doanh. Đến nay, cả 3 nhánh của đề án không rõ trôi về đâu.

Góp ý cho đề án này, ông Trần Đình Hoan, nguyên Trưởng ban Tổ chức Trung ương Đảng cho rằng, chuyện quan trọng hơn đào tạo, bồi dưỡng là sử dụng. Và để sử dụng được tài năng, phải thực hiện quy tắc "tạo chỗ trống".

Liệu, Hà Nội có dám "tạo chỗ trống" cho những ứng viên thực sự có khả năng đột phá tư duy? Những cán bộ tại vị của Hà Nội có sẵn sàng "đột phá" với chính bản thân mình để tạo chỗ trống cho những người tài đang dần nhiều lên trong xã hội hôm nay?

(Theo Vietnamnet)

nbc
23/09/09, 12:38 PM
100% công chức cấp cao là Tiến sĩ thì dân ta đi ăn mày!


Nguyễn Quang A

Nhìn cái tiêu đề “Có bằng Tiến sĩ mới đột phá tư duy” của bài báo, tôi nghĩ Vietnamnet phịa chuyện giễu chơi cho vui.

Nhưng khi thấy báo trích dẫn nghiêm túc một ông Tiến sĩ, quan chức cấp cao của Sở Nội vụ Hà Nội, thành viên Ban soạn thảo chiến lược cán bộ công chức khối chính quyền thành phố Hà Nội, thì tôi thực sự phát hoảng. Làm gì có sự ngu đần đến thế được? Hay là báo viết bậy, người ta nói một đằng lại viết một nẻo? Nếu thế thì Vietnamnet phải cải chính ngay đi không là gay đấy! Cũng chẳng hiểu báo đã liệt kê hết các chức danh vô cùng quan trọng của ông ấy chưa? Chưa liệt kê hết cũng có thể bị khó dễ khi làm việc với Sở của ông ta đấy! Dưới đây tôi viết với giả thiết những điều báo viết là đúng.

Sau vài phút bàng hoàng, tôi bình tâm lại và thấy chắc Vietnamnet viết đúng. Với cách làm nhân sự của các cơ quan nhà nước từ xưa đến nay thì quá dễ hiểu: không có những điều kì quái mà ông Tiến sĩ ấy nói ra mới là lạ!

Hayek đã phải dành hẳn một chương (chương 10) trong cuốn The Road to Serfdom từ 1944 của ông (Bản dịch của tôi là Con đường dẫn tới chế độ nông nô còn bản dịch mà NXB trí thức mới xuất bản có tựa đề Đường về Nô lệ; tôi nghĩ dùng từ “về” chưa lột hết nghĩa, cảnh nô lệ không đáng “về” và không phải ở quá khứ mà ở ngay trước mắt nếu…) để trả lời cho câu hỏi cũng là tựa đề của chương: “vì sao kẻ tồi nhất leo lên đỉnh”. Có thể tranh luận về các lí giải của Hayek, bạn đọc nên đọc chương đó và tự đưa ra lí giải của mình.

Hãy quay lại ý kiến của ông Tiến sĩ. Theo ông người ta đã tiêu (không rõ bao nhiêu) tiền đóng thuế của dân để tiến hành một “đề tài khoa học”. Đúng là loạn “đề tài khoa học”.

Có một sự lầm lẫn khái niệm ở đây.

Việc của công chức là công việc hành chính, là việc công. Công chức là người được bầu hay được chỉ định để phục vụ, để làm các việc công đó. Việc của công chức không phải là việc “nghiên cứu khoa học”. Nhân dân đóng thuế để nuôi họ làm việc công, không phải để họ nghiên cứu khoa học. Sự lẫn lộn khái niệm dẫn đến những hệ lụy khôn lường.

Xã hội chỉ phát triển nếu có sự phân công lao động hữu hiệu (nôm na là ai giỏi việc gì thì làm việc ấy). Vậy cớ chi vẽ ra lắm “đề tài khoa học” để cho các quan trở thành các “nhà nghiên cứu khoa học” hay chỉ để có thêm kinh phí cho các quan “cải thiện”. Nếu đó là công việc thuộc bổn phận của họ phải làm mà lại “vẽ ra” đề tài “nghiên cứu khoa học” thì có thể xem xét liệu có chuyện lạm quyền, tham nhũng hay không. Hãy minh bạch những chuyện đó, dần dần người dân sẽ hiểu, quan chức sẽ hiểu họ phải làm gì và không được làm gì.

Các nhà nghiên cứu khoa học thường làm việc tại các viện nghiên cứu và các trường đại học. Họ không phải là các công chức, họ là các viên chức có thể ăn lương từ ngân sách, họ không thuộc cơ quan công quyền. Cần phải rạch ròi chuyện này. Về cơ bản chỉ các nhà nghiên cứu khoa học thật sự đó mới viết luận văn Thạc sĩ, Tiến sĩ. Những người khác, các công chức, người dân thường cũng có thể tự do nghiên cứu khoa học và kiếm bằng Tiến sĩ nếu họ muốn, nhưng phải với tư cách cá nhân. Phải tuyệt đối cấm công chức dùng thời gian và tiền bạc của Nhà nước để “được đào tạo” thành Tiến sĩ. Phân công lao động xã hội hiện đại không đòi hỏi họ là nhà nghiên cứu.

Nếu họ vẫn muốn, nên để họ thi tuyển vào các viện nghiên cứu và các đại học, nếu họ có khả năng thực sự và được nhận. Nếu các tổ chức nghiên cứu này là các tổ chức nghiên cứu thực sự, tôi tin 99,9% số Tiến sĩ ở các cơ quan công quyền sẽ không được nhận vào làm.

Công chức gương mẫu, mẫn cán, làm tốt công việc của mình được xã hội công nhận và danh tiếng xã hội của họ có thể khác, nhưng cũng có thể chẳng kém gì của các Giáo sư hay Tiến sĩ tử tế. Cái bằng không làm nên con người, danh tiếng của một người chỉ phụ thuộc vào những cống hiến thực sự của họ cho xã hội, dẫu họ có biết đọc biết viết hay không, chứ chẳng nói họ có cái mảnh bằng (thường là rởm) hay không. Sự đánh giá, tuyển dụng, cất nhắc nhân viên không theo công trạng chắc chắn sẽ dẫn đến sự lụn bại của tổ chức sử dụng họ, dẫu đó là một doanh nghiệp, một cơ quan hay Chính phủ.

Lầm lẫn khái niệm, đi biến cơ quan công quyền thành nơi “nghiên cứu khoa học” rởm cũng chẳng khác việc bắt thợ nề làm thợ mộc và cái nhà do họ xây chắc chắn sẽ bị sụp. Và người gánh chịu hậu quả của kiểu “trọng dụng nhân tài” này sẽ là những người đóng thuế, là nhân dân và cả dân tộc. Nếu vẫn lấy mảnh bằng làm thước đo khi tuyển chọn và đánh giá, cất nhắc; nếu chỉ lấy lòng “trung thành” với cái gì đó rất mơ hồ mà thực chất là trung thành với sếp; nếu vẫn làm nhân sự theo cách cũ, thì đất nước sẽ lụn bại. Nếu chỉ cần 15% chứ chưa nói đến 100% công chức chủ chốt có bằng Tiến sĩ thì chắc chắn dân ta đã phải chịu số phận ăn mày. Những người có bằng Tiến sĩ ấy sẽ “đập phá tư duy” đưa chúng ta đến chỗ chết.

Người dân đóng thuế nuôi các quan chức không thể để họ xài tiền của mình một cách phí phạm như vậy. Các Tiến sĩ hãy thi thố trên mặt trận khoa học. Tôi kiến nghị ông Chủ tịch thành phố Hà nội hãy để 56 Tiến sĩ hiện có trong bộ máy công quyền chuyển về các cơ sở nghiên cứu thực sự, nếu họ có năng lực khoa học và các cơ sở đó chịu nhận mà không có sức ép nào, còn nếu không thì nên để họ ra khỏi cơ quan, hãy để họ thử làm các nhà nghiên cứu tự do, tự làm, tự kiếm sống, xem họ có thể sống bằng cái “mảnh bằng Tiến sĩ” của mình hay không.



NQA



P/S: TS Nguyễn Quang A - nguyên viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển (IDS) - Viện nghiên cứu độc lập đầu tiên tại Việt Nam, nơi tập trung 12 học giả hàng đầu.

Xem thêm thông tin về IDS (http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87n_nghi%C3%AAn_c%E1%BB%A9u_Ph%C3%A1t_tri %E1%BB%83n_IDS)

Ruyubang_do
23/09/09, 02:40 PM
100% công chức cấp cao là Tiến sĩ thì dân ta đi ăn mày!


P/S: TS Nguyễn Quang A - nguyên viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển (IDS) - Viện nghiên cứu độc lập đầu tiên tại Việt Nam, nơi tập trung 12 học giả hàng đầu.

Ông này có chuyên đề nào có giá trị cho đất nước không thầy NBC ? Hay đây cũng là 1 trong những chuyên đề mà TS Quang A đang nghiên cứu ?

nbc
23/09/09, 10:48 PM
Ông này có chuyên đề nào có giá trị cho đất nước không thầy NBC ? Hay đây cũng là 1 trong những chuyên đề mà TS Quang A đang nghiên cứu ?

Bạn có thể tìm thấy danh mục các đề tài nghiên cứu của viên IDS bằng cách nhấn vào link ở bài viết phía trên. Từ đó có thể đọc thêm thông tin mà IDS đã thực hiện từ ngày thành lập đến nay.

Tự vấn mình thì nbc thì cho rằng: tầm của những nghiên cứu của IDS thì bản thân xét thấy cũng chưa đủ "công lực" để có thể "thấm". :M020:

nbc
25/09/09, 12:43 AM
Những ngộ nhận về học vị tiến sĩ



Nguyễn Văn Tuấn


Hai tuần qua, dù bận đi công tác ở bên Mĩ, tôi vẫn thỉnh thoảng vào mạng đọc báo để theo dõi tình hình trong nước, và thấy nhiều sự kiện mà tôi rất muốn bình luận nhưng vì quá bận rộn nên đành “lực bất tòng tâm” do không có thì giờ. Hôm nay, việc phó hội cũng đã xong xuôi, nên lại có thì giờ để góp nhặt vài lời để gọi là “mua vui cũng được một vài trống canh”.

Hôm nọ, đọc một tin rất lạ mà thoạt đầu tôi mỉm cười một mình vì nghĩ rằng phóng viên có trí tưởng tượng phong phú quá: đó là bản tin cho biết “Hà Nội mong 100% cán bộ Thành ủy ‘quản’ là tiến sĩ”. Nhưng tôi nghĩ sai: phóng viên tường thật hoàn toàn chính xác về chủ trương của chính quyền và đảng ủy Hà Nội, vì hôm sau có một quan chức của Sở nội vụ Hà Nội lí giải rằng cần phải “Có bằng tiến sĩ mới đột phá tư duy”. Vị quan chức này, với danh xưng tiến sĩ, chính là tác giả của “Chiến lược cán bộ, công chức khối chính quyền thành phố”.

Nếu xem chủ trương nâng cấp 100% cán bộ diện thành ủy có bằng tiến sĩ thì quả thật ông tiến sĩ này có tư duy đột phá. Nhưng chữ “đột phá” ở đây phải hiểu là phá hoại cái ý nghĩa của học vị tiến sĩ một cách đột ngột. Để hiểu cách diễn giải đó, thiết tưởng tôi có nhiệm vụ giải thích mục tiêu và ý nghĩa của học vị tiến sĩ.

Học tiến sĩ để làm gì?

Học vị tiến sĩ thường dành cho những người muốn theo đuổi sự nghiệp nghiên cứu khoa học. Để dấn thân vào sự nghiệp nghiên cứu khoa học, học vị tiến sĩ là một “giấy thông hành” quốc tế, cũng giống như muốn hành nghề kĩ sư thì phải có bằng kĩ sư. Cố nhiên cũng có một số người tham gia nghiên cứu khoa học dù họ không có học vị tiến sĩ, nhưng đây là những trường hợp ngoại lệ. Do đó, trong quá trình đào tạo tiến sĩ, nghiên cứu sinh phải làm quen với những kĩ năng cơ bản như phát hiện vấn đề, cách đặt giả thuyết, thiết kế nghiên cứu, thu thập dữ liệu (kể cả đo lường), phân tích và diễn giải kết quả nghiên cứu, v.v. Đây là những kĩ năng mà bất cứ một nghiên cứu sinh tiến sĩ nào cũng phải có sau khi xong chương trình đào tạo.

Do đó, để có được học vị tiến sĩ, thí sinh phải làm nghiên cứu khoa học một cách nghiêm chỉnh. Hai chữ “nghiêm chỉnh” ở đây rất quan trọng trong trường hợp Việt Nam, bởi vì rất rất nhiều nghiên cứu khoa học ở trong nước chẳng những không nghiêm chỉnh mà còn phạm quá nhiều sai sót. Điều này cũng có nghĩa là nếu muốn theo đuổi sự nghiệp quản trị kinh doanh, quản trị hành chính, thì học vị tiến sĩ không cần thiết, và thí sinh không nên tốn thì giờ để đạt được học vị này.

Học vị tiến sĩ dành cho những người muốn theo đuổi sự nghiệp khoa bảng. Học vị tiến sĩ là một “chứng từ” để theo đuổi sự nghiệp khoa bảng (academic career). “Khoa bảng” ở đây được hiểu là giảng dạy đại học và nghiên cứu khoa học. Cố nhiên, ở nhiều đại học phương Tây, vẫn có người có thể trở thành giáo sư dù không có học vị tiến sĩ, nhưng cơ hội tiến thân trong các nấc thang khoa bảng ngày nay cho những cá nhân như thế không mấy cao. Nhiều trường đại học lớn trên thế giới đòi hỏi các giảng viên và giáo sư hay các nhà nghiên cứu phải có học vị tiến sĩ. Tại sao? Tại vì họ muốn đảm bảo trường đại học có đầy đủ chuyên gia để giảng dạy các môn học cấp cao và bắt buộc các chuyên gia này phải làm nghiên cứu khoa học. Phần lớn giáo sư đại học có học vị tiến sĩ, nhưng không phải ai có bằng tiến sĩ đều có thể trở thành giáo sư.

Do đó, nếu thí sinh muốn theo đuổi sự nghiệp quản trị doanh nghiệp, kĩ nghệ và khoa học (như muốn làm giám đốc doanh nghiệp, giám đốc các cơ sở khoa học) hay các chức vụ hành chính, hay các chức vụ mang tính quản lí trong hệ thống chính phủ thì thí sinh không nên theo học chương trình tiến sĩ, mà nên theo học chương trình thạc sĩ quản trị kinh doanh hay quản trị hành chính (MBA – Master of Business Administration). Tôi biết ngày nay có đại học đưa ra chương trình huấn luyện Tiến sĩ quản trị hành chính (Doctor of Business Administration), nhưng mục tiêu vẫn là đào tạo nhà nghiên cứu và giáo sư. Xin nhắc lại: cốt lõi của học vị tiến sĩ, và cũng là khía cạnh dùng để phân biệt học vị tiến sĩ với các học vị đại học khác, là nghiên cứu khoa học, không phải quản trị.

Những ngộ nhận về tiến sĩ

Do đó, chủ trương hướng tiến sĩ hóa cán bộ hành chính thể hiện một sự hiểu lầm về mục tiêu đào tạo tiến sĩ. Chủ trương này sẽ dẫn đến tình trạng có nhiều người tìm cách theo học để lấy được một học vị tiến sĩ, nhưng động cơ của việc theo học thì lại quá sai lầm. Những sai lầm về động cơ theo học tiến sĩ, theo tôi, có thể tóm lược trong những ngộ nhận phổ biến sau đây:

Ngộ nhận 1: nhiều người hiểu lầm rằng học vị tiến sĩ sẽ tự động đem lại uy danh cho cá nhân. Hầu hết các thí sinh đã đạt được văn bằng tiến sĩ đều cảm thấy tự hào về nỗ lực và kết quả của việc phấn đấu trong học hành nghiên cứu. Tuy nhiên, thí sinh phải hiểu rằng một khi tốt nghiệp tiến sĩ, thí sinh có thể làm việc với nhiều nhà khoa học khác cũng có bằng tiến sĩ. Học vị tiến sĩ mới chỉ là bước đầu vào nghiên cứu khoa học, là một minh chứng rằng người có bằng đó “trưởng thành” trong khoa học, chứ nó (văn bằng tiến sĩ) chẳng đem lại uy danh cho người có học vị nếu người đó không có công trình nghiên cứu nào có giá trị.

Ngộ nhận 2: ý kiến của một cá nhân được nâng cao chỉ vì cá nhân đó có văn bằng tiến sĩ. Nhiều người tin rằng một khi họ có văn bằng tiến sĩ trong tay, công chúng sẽ tự nhiên kính trọng ý kiến của họ. Nhưng niềm tin này chỉ là hoang tưởng. Người có học vị tiến sĩ có thể am hiểu và uyên bác về một lĩnh vực chuyên môn hẹp nào đó, nhưng không phải là chuyên gia của mọi vấn đề khác. Sự kính trọng phải được chứng minh qua hành động và bản lĩnh của người phát biểu, chứ không tự động mà có được qua danh xưng “tiến sĩ”.

Ngộ nhận 3: học vị tiến sĩ là mục tiêu sau cùng trong học hành, nghiên cứu. Học vị tiến sĩ chuẩn bị thí sinh vào sự nghiệp nghiên cứu. Nếu thí sinh chỉ muốn có mảnh giấy để treo trên tường thì không nên theo đuổi học vị tiến sĩ. Sau khi tốt nghiệp tiến sĩ, thí sinh có cơ hội để so sánh thành quả của mình với các nhà khoa học khác. Thí sinh sẽ nhận thức rằng cái được “tính sổ” không phải là danh xưng hay học vị tiến sĩ, mà là nghiên cứu khoa học do chính thí sinh tiến hành và hoàn tất.

Ngộ nhận 4: học tiến sĩ để gây ấn tượng trong gia đình và bạn bè. Người thân trong gia đình và bạn bè thí sinh có lẽ rất hồ hởi và tự hào khi thí sinh vào học chương trình tiến sĩ, bởi vì họ nghĩ thí sinh sẽ trở thành một ông nghè, một “doctor” trong tương lai. Nhưng văn bằng tiến sĩ chỉ là giấy thông hành cho nghiên cứu, chứ không phải để lấy le với người thân, bạn bè hay với xã hội. Không phải lúc nào cũng đòi người khác phải gọi mình là ông / bà “tiến sĩ”.

Ngộ nhận 5: học vị tiến sĩ là cái cớ để thử trí thông minh. Nhiều người nghĩ rằng học tiến sĩ là một thách thức và họ muốn chơi trò thách thức xem tri thức của mình cỡ nào. Rất tiếc, quan điểm này sai, bởi vì chương trình huấn luyện tiến sĩ không phải để thí sinh cân não hay để thử khả năng tri thức. Ngoại trừ thí sinh dành trọn thì giờ và dấn thân vào học hành để đỗ đạt, thí sinh sẽ không thể nào có được văn bằng tiến sĩ chỉ vì mình “thông minh”. Như nói trên, thí sinh phải làm việc nhiều giờ trong ngày, phải có khi thức đêm trong phòng thí nghiệm hay thư viện, phải chuẩn bị đương đầu với những thất bại, phải chuẩn bị động não để học cái mới và suy nghĩ cái mới.

Ngộ nhận 6: học tiến sĩ để kiếm nhiều tiền. Thí sinh tốt nghiệp tiến sĩ thực ra không có lương bổng cao hơn các thí sinh với bằng cử nhân hay người công nhân bình thường trong hãng xưởng. Xin nhắc lại: học tiến sĩ là để trở thành nhà nghiên cứu, nhà khoa học, và cái quan tâm đầu tiên của nhà khoa học là sự thật, chứ không phải sự giàu có về tiền bạc. Tất nhiên, có nhiều khi sự thật và khám phá cũng đem lại một nguồn tài chính lớn cho nhà nghiên cứu. Nhưng nói chung, đó không phải là mục tiêu để theo học tiến sĩ.

Ngộ nhận 7: học tiến sĩ là một lựa chọn tốt nhất. Cống hiến cho xã hội có nhiều cách và cuộc đời có nhiều lựa chọn, và học vị tiến sĩ chỉ là một trong số hàng trăm lựa chọn đó. Có lẽ nhiều người sẽ ngạc nhiên khi đọc phát biểu này, nhưng đó là một thực tế. Thật vậy, đối với nhiều thí sinh, học vị tiến sĩ có thể là một lựa chọn sai lầm! Thí sinh phải tự hỏi mình muốn làm người lãnh đạo trong những người có văn bằng thạc sĩ, hay là làm một nhà nghiên cứu tầm thường. Thí sinh phải biết và quyết định mình muốn gì, và nghề nghiệp nào sẽ kích khích mình nhiều nhất hay đem lại hạnh phúc cho mình nhất.

Đột phá tư duy ?

Quay lại câu nói bất hủ (“Có bằng tiến sĩ mới đột phá tư duy”), tôi muốn trích lại lời thuật của Gs Đặng Phong (trong trang blog của Huy Đức) như sau: “Một lần, ông Viện trưởng Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô đến thăm xí nghiệp đánh cá Vũng Tàu-Côn Đảo, một điển hình đổi mới lúc đó. Xí nghiệp này khi sắp bị phá sản đành phải mời một ông chăn vịt vốn là người thạo nghề đánh cá hồi trước 1975 làm giám đốc. Ông đòi được toàn quyền ‘khoán’ cho xã viên và xí nghiệp trở nên làm ăn rất hiệu quả.” Gs Đặng Phong kể tiếp: “Sau khi thăm và hỏi chuyện ở Xí nghiệp, ông Viện trưởng Viện Hàn Lâm Liên Xô hỏi các cán bộ ở trường Quản Lý Trung Ương: ‘Các anh có biết bí quyết thành công của ông giám đốc là gì không?’ Và, ông Viện trưởng đáp: ‘Đồng chí ấy thành công vì đồng chí ấy chưa được học qua lý luận’. Đổi mới trong giai đoạn ấy chủ yếu đều bắt đầu từ những nhà lãnh đạo địa phương chưa qua các trường lớp chính quy lý luận.”

Câu chuyện đơn giản trên cho thấy không phải có bằng tiến sĩ mới có tư duy đột phá. Thật ra, những gì gọi là “đột phá” đều phần lớn xuất phát từ những người không bị ràng buộc bởi những lí thuyết, không có bằng cấp đại học (chứ chưa nói đến học vị tiến sĩ). Cứ nhìn lại lịch sử phát triển kinh tế ở các nước phương Tây thì rõ: có bao nhiêu nhà lãnh đạo chính trị có bằng tiến sĩ đâu. Ở nước Úc tôi đang định cư, cựu thủ tướng Paul Keating được xem là một thủ tướng tài ba, một người có tầm nhìn xa và đột phá trong chính sách ngoại giao cũng như kinh tế. Ông Keating được xem là một thủ tướng giỏi, không phải vì ông có bằng cấp cao, mà vì ông biết dùng người có tài. Thật vậy, ông Keating thậm chí chưa tốt nghiệp trung học, nhưng người cố vấn và viết diễn văn cho ông là một chuyên gia có bằng tiến sĩ. Dưới “trướng” của Keating cũng là những cố vấn giỏi, nhưng chỉ có một số rất ít trong nhóm cố vấn này có bằng tiến sĩ.
Do đó, xin đừng sùng bái văn bằng tiến sĩ như là một chứng từ cho sự đột phá tư duy. Thật ra, ngược lại thì đúng hơn: phần lớn tiến sĩ không có tư duy đột phá. Điều này đúng, bởi vì phần lớn (có thể 99%) các nhà khoa học với học vị tiến sĩ chỉ làm việc trong những mô thức (paradigm) thông thường, và mô thức này thường được định hướng bởi những nhà khoa học tiền phong khác.

Đào tạo tiến sĩ ở Việt Nam

Các trường đại học Âu châu đã từng đào tạo và cấp học vị tiến sĩ về thần học, luật học, y học trong nhiều thế kỉ qua. Nhưng học vị tiến sĩ trong các ngành khoa học tự nhiên và khoa học thực nghiệm chỉ mới xuất hiện từ đầu thế kỉ 19. Đến giữa thế kỉ 19, học vị tiến sĩ được du nhập vào Mĩ. Năm 1861, Đại học Yale trở thành trường đại học Mĩ đầu tiên cấp học vị tiến sĩ cho sinh viên. Các đại học Anh cũng theo trào lưu và bắt đầu cấp học vị tiến sĩ từ năm 1919. Từ đó, học vị tiến sĩ trở nên phổ biến trong hầu hết các đại học trên thế giới. Ở Mĩ, chỉ tính riêng các bộ môn y sinh học, số lượng tiến sĩ tốt nghiệp hàng năm đã tăng từ 5400 năm 1987 đến 7700 năm 1995. Ở Việt Nam, có 144 trung tâm đào tạo và trường đại học cấp học vị tiến sĩ, và mỗi năm các trung tâm này thu nhận vào khoảng 1000 nghiên cứu sinh tiến sĩ.

Theo thống kê thì hiện nay VN có khoảng 6600 giáo sư và phó giáo sư. Vẫn theo thống kê, trong số 48000 giảng viên đại học, có 13% hay 6250 người có học vị tiến sĩ. Như vậy, có lẽ cả nước có khoảng 12000 tiến sĩ (kể cả những “phó tiến sĩ” sau một đêm thành “tiến sĩ”).

Nhưng trình độ của các tiến sĩ này ra sao? Trong bài Cả nước có bao nhiêu tiến sĩ thật, tác giả phản ảnh nhiều khiếm khuyết trong việc đào tạo tiến sĩ ở trong nước. Những lem nhem về đạo văn, đánh tráo luận văn, mua luận văn, nhầm lẫn giữa nghiên cứu khoa học và dịch vụ, giải pháp, v.v. Thật vậy, theo bài báo này, trong số 97 đề tài nghiên cứu tiến sĩ ở Trường ĐH Kinh tế TPHCM, thì có đến 57 đề tài về giải pháp, không xứng tầm luận án tiến sĩ. Chỉ cần đọc qua vài luận án đã được cấp bằng tiến sĩ, có lẽ chúng ta không khỏi mỉm cười:

“Nhận thức của công chức hành chính về việc sắp xếp lại bộ máy của cơ quan chuyên môn trực thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, thành phố”.

”Nhận thức của thanh niên nông thôn về chất lượng cuộc sống gia đình hiện nay”.

“Nghiên cứu nhu cầu điện ảnh của sinh viên”

“Phát huy vai trò của tri thức ngành y tế Việt Nam trong công cuộc đổi mới”.

“Lịch sử phát triển giáo dục – đào tạo ở An Giang (1975 – 2000)

Đó là chưa nói đến sự lợi dụng chức quyền để có bằng tiến sĩ, mua bán bằng cấp, nghiên cứu ma (giả tạo hay thay đổi số liệu), nghiên cứu không đạt tiêu chuẩn khoa học hay sai phương pháp, v.v. được đề cập đến với nhiều bức xúc. Trong thực tế, rất nhiều người có học vị này chưa chứng tỏ mình là một nhà khoa học chuyên nghiệp xứng đáng với học vị tiến sĩ, vì họ được cấp học vị qua những cống hiến mang tính hành chính và quản lí hơn là những cống hiến mang tính khoa học và hàn lâm mà một luận án tiến sĩ đòi hỏi. Do đó có người mang bằng tiến sĩ từ nước ta sang Thái Lan để học nhưng chỉ được công nhận tương đương bằng y tá! Đã có người khẳng định rằng có nhiều luận án tiến sĩ ở trong nước không đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế của một luận án tiến sĩ. Những vấn đề về đào tạo tiến sĩ đã được nêu lên nhiều lần, nhưng hình như vẫn chưa có ai đề ra những tiêu chuẩn cụ thể cho một học vị tiến sĩ là gì.

Trong bối cảnh như thế mà có quan chức nói đến chuyện có bằng tiến sĩ để có tư duy đột phá!

Như nói trên, học vị tiến sĩ là “giấy thông hành” để làm nghiên cứu khoa học. Sản phẩm quan trọng của nghiên cứu khoa học là bài báo khoa học được công bố trên các tập san quốc tế. Nhưng với 6600 giáo sư và phó giáo sư, cộng với 6250 tiến sĩ, đáng lẽ Việt Nam phải công bố khoảng (ít nhất là) 6000 bài báo khoa học. Nhưng hiện nay, mỗi năm, Việt Nam công bố được chỉ khoảng 1000 bài báo khoa học. Con số này thấp nhất so với các nước khác trong vùng Đông Nam Á, và chỉ bằng 1/5 Thái Lan và 1/10 Singapore.
Tại sao năng suất khoa học của Việt Nam quá tồi trong khi có nhiều “sĩ sư” như thế? Hiện nay, trong số GS/PGS ở các đại học chỉ có khoảng 1/3 (chính xác là 35%) tham gia giảng dạy đại học. Phần 65% còn lại là các quan chức trong các bộ và sở. Có lẽ con số tiến sĩ không làm nghiên cứu khoa học cũng khoảng 60-65%. Như vậy, có thể nói rằng Việt Nam đã và đang lãng phí nhân lực khoa học ở qui mô rất lớn.
Đó cũng chính là lời giải thích tại sao các quan chức trong các bộ ở Việt Nam, nhất là Hà Nội, thường có danh thiếp chi chít với những học vị tiến sĩ. Thoạt đầu tôi ngạc nhiên và thấy khó hiểu là tại sao các bộ, thậm chí sở, có quá nhiều quan chức với văn bằng tiến sĩ như thế, vì ở nước ngoài, hiếm thấy tiến sĩ làm việc trong các cơ quan hành chính. Nhưng nay thì tôi đã hiểu tại sao: vì Nhà nước muốn có những con số ấn tượng về phần trăm tiến sĩ trong đội ngũ cán bộ. Một cách làm đẹp con số thống kê.

Chủ trương tiến sĩ hóa cán bộ hành chính là một cách biến học vị tiến sĩ thành một loại giấy thông hành, một chứng từ, một tiêu chuẩn để tiến thân trong sự nghiệp quản trị hành chính. Chẳng hiểu từ đâu mà có qui định lạ lùng như phải là tiến sĩ mới được làm trưởng khoa trong một đại học, hay được đề bạt lên một chức vụ nào đó trong hệ thống quản trị hành chính. Chính vì qui định này mà không ít trường hợp, người ta đề bạt (hay nói thẳng ra là xếp đặt) người vào vị trí nào đó, rồi tìm cách hợp thức hóa cho người đó bằng cách cấp bằng tiến sĩ!

Việc hợp thức hóa đó bất chấp tiêu chuẩn khoa bảng và ý nghĩa của học vị tiến sĩ thể hiện một sự phá hoại các chuẩn mực giáo dục đại học.

N. V. T.

Nguồn: http://tuanvannguyen.blogspot.com/2009/09/nhung-ngo-nhan-ve-hoc-vi-tien-si.htm (http://tuanvannguyen.blogspot.com/2009/09/nhung-ngo-nhan-ve-hoc-vi-tien-si.html)